भारतीय वायुसेनाको एएन–३२ सैन्य परिवहन विमान शनिबार आसामको जोरहाट वायुसेना स्टेशनमा अवतरणका क्रममा दुर्घटनाग्रस्त हुँदा पाँच वायुसेना कर्मीको ज्यान गएको छ। दुर्घटनामा सहचालक भने जीवितै उद्धार भएका छन् र उनको उपचार भइरहेको भारतीय सञ्चारमाध्यमहरूले जनाएका छन्।
वायुसेनाले ज्यान गुमाउनेहरूमा स्क्वाड्रन लिडर प्रशान्त सिंह, फ्लाइट लेफ्टिनेन्ट शुभम कुमार, सार्जेन्ट जितेन्द्र शर्मा, अग्निवीरवायु खेमाराम कुमावत र अग्निवीरवायु दानिश आलम रहेको जनाएको छ। उनीहरूलाई कर्तव्यपालनका क्रममा जीवन बलिदान गर्ने सैनिकका रूपमा सम्मान गरिएको छ।
दुर्घटनापछि भारतीय रक्षा मन्त्री राजनाथ सिंहले गहिरो दुःख व्यक्त गर्दै मृतकप्रति श्रद्धाञ्जली अर्पण गरेका छन्। घटनाको कारण पत्ता लगाउन वायुसेनाले औपचारिक छानबिन प्रक्रिया सुरु गरेको छ।
बारम्बार दुर्घटनामा परेको एएन–३२
भारतीय वायुसेनाले दशकौँदेखि प्रयोग गर्दै आएको एएन–३२ विमान दुर्गम क्षेत्रमा सैनिक, सामग्री र आपूर्ति ढुवानीका लागि महत्वपूर्ण मानिन्छ। तर यसको सेवाकालमा धेरै गम्भीर दुर्घटना पनि भएका छन्।
सन् २०१९ मा अरुणाञ्चल प्रदेशमा भएको एएन–३२ दुर्घटनामा विमानमा रहेका सबै १३ जनाको मृत्यु भएको थियो। त्यसअघि २००९ मा मेचुका क्षेत्र नजिक भएको अर्को दुर्घटनाले पनि १३ जनाको ज्यान लिएको थियो।
सन् १९९९ मा नयाँ दिल्ली नजिक भएको दुर्घटना अझ घातक मानिन्छ। खराब मौसमका कारण अवतरणका क्रममा विमान दुर्घटनाग्रस्त हुँदा विमानमा रहेका १८ जनासहित जमिनमा रहेका ३ जनाको समेत मृत्यु भएको थियो।
दुर्घटना भए पनि जोगिएका घटना पनि छन्
सबै दुर्घटनाले मानवीय क्षति नै पुर्याएका छैनन्। केही घटनामा विमान पूर्ण रूपमा नष्ट भए पनि यात्रु र चालकदल जीवित बचेका उदाहरण छन्।
- मार्च २०२५ मा पश्चिम बंगालको बागडोगरामा अवतरणका क्रममा भएको दुर्घटनामा सबै यात्रु सुरक्षित रहेका थिए।
- सेप्टेम्बर २०१४ मा चण्डीगढमा भएको दुर्घटनामा विमान आगलागीमा परे पनि नौ जनाले ज्यान जोगाएका थिए।
- डिसेम्बर २०११ मा जोरहाटमै भएको अर्को दुर्घटनामा पनि कुनै मानवीय क्षति भएको थिएन।
- फेब्रुअरी २००० मा बेंगलुरु नजिक विमान दुर्घटनाग्रस्त भए पनि सबै जना सुरक्षित बचेका थिए।
पुराना दुर्घटनाको लामो सूची
सन् १९९२ मा पञ्जाबमा रात्रीकालीन तालिमका क्रममा दुई एएन–३२ विमान आकाशमै ठोक्किँदा आठ सैनिकको मृत्यु भएको थियो। त्यसअघि १९९० मा केरलामा भएको दुर्घटनाले पाँच चालकदल सदस्यको ज्यान लिएको थियो।
सन् १९८८ मा उत्तर प्रदेश र १९८६ मा जम्मु–कश्मीरमा भएका दुर्घटनाहरू पनि घातक सावित भएका थिए। ती घटनामा क्रमशः १० र १७ जनाको मृत्यु भएको थियो।
सुरक्षा र आधुनिकीकरणबारे फेरि बहस
जोरहाटको पछिल्लो दुर्घटनाले भारतीय वायुसेनामा प्रयोग भइरहेका पुराना सैन्य परिवहन विमानको सुरक्षा, मर्मत प्रणाली र आधुनिकीकरणको आवश्यकता सम्बन्धी बहसलाई फेरि सतहमा ल्याएको छ।
छानबिन प्रतिवेदन नआएसम्म दुर्घटनाको वास्तविक कारण स्पष्ट नहुने भए पनि एएन–३२ विमानसँग जोडिएका विगतका घटनाले वायुसेनाको उडान सुरक्षामाथि निरन्तर प्रश्न उठाइरहेका छन्। मृतक सैनिकप्रति श्रद्धाञ्जलीसँगै अब ध्यान यस्ता दुर्घटना दोहोरिन नदिन आवश्यक सुधारतर्फ केन्द्रित भएको छ।
