अमेरिका र इरानबीच महिनौंदेखि जारी सैन्य तनाव अन्त्य गर्ने दिशामा महत्वपूर्ण राजनीतिक सहमति भएको दाबी गरिएको छ। पाकिस्तानका प्रधानमन्त्री शहबाज शरीफले दुवै देश युद्ध रोक्न र स्थायी शान्ति प्रक्रियातर्फ अघि बढ्न सहमत भएको घोषणा गरेका छन्।
शरीफका अनुसार सम्झौतामा हस्ताक्षर आगामी जुन १९ मा स्विट्जरल्याण्डमा हुने तयारी छ। पाकिस्तानले वार्तामा मध्यस्थकर्ताको भूमिका खेलेको बताइएको छ।
अमेरिकी राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले पनि सहमति भएको पुष्टि गर्दै होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः सञ्चालनका लागि आवश्यक प्रक्रिया सुरु गर्न निर्देशन दिएको बताएका छन्। उनले अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने निर्णयसमेत सार्वजनिक गरेका छन्।
विश्व अर्थतन्त्रका लागि राहतको संकेत
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्व ऊर्जा आपूर्तिको सबैभन्दा संवेदनशील मार्गमध्ये एक हो। युद्ध सुरु भएपछि यो क्षेत्र प्रभावकारी रूपमा अवरुद्ध हुँदा तेल, ग्यास र मललगायत वस्तुको आपूर्ति प्रभावित भएको थियो।
यसले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा मूल्यवृद्धि चर्किएको थियो। ऊर्जा संकटका कारण धेरै देशमा मुद्रास्फीति बढेको छ भने केन्द्रीय बैंकहरू ब्याजदर बढाउन बाध्य भएका छन्।
अमेरिकी उपराष्ट्रपति जेडी भान्सले सम्झौताले ऊर्जा बजारलाई स्थिर बनाउन मद्दत गर्ने र इन्धनको मूल्यमा दबाब कम हुने विश्वास व्यक्त गरेका छन्।
इरानको सर्त : हस्ताक्षरपछि मात्रै कार्यान्वयन
इरानले सहमतिको पुष्टि गरे पनि कार्यान्वयन भने औपचारिक हस्ताक्षरपछि मात्रै हुने स्पष्ट पारेको छ।
इरानी अधिकारीहरूले आगामी दिनमा आणविक कार्यक्रम, आर्थिक प्रतिबन्ध र क्षेत्रीय सुरक्षासम्बन्धी जटिल विषयमा थप वार्ता आवश्यक रहेको बताएका छन्।
यसअघि सार्वजनिक भएका प्रारम्भिक मस्यौदाहरूमा अमेरिकी तेल प्रतिबन्ध खुकुलो बनाउने र इरानले निश्चित समयभित्र होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खोल्ने विषय समेटिएको बताइएको थियो।
युरोप पनि सक्रिय
युद्ध अन्त्यको प्रयाससँगै बेलायत, जर्मनी, फ्रान्स र इटालीले पनि इरानसँग कूटनीतिक सहकार्य बढाउने संकेत दिएका छन्।
यी देशहरूले इरानले आफ्नो आणविक कार्यक्रमबारे अन्तर्राष्ट्रिय मापदण्ड पालना गरे प्रतिबन्धहरू पुनरावलोकन गर्न सकिने धारणा सार्वजनिक गरेका छन्।
- जुन १९ मा स्विट्जरल्याण्डमा औपचारिक हस्ताक्षर हुने अपेक्षा
- होर्मुज जलडमरूमध्य पुनः खुल्ने तयारी
- अमेरिकी नौसैनिक नाकाबन्दी हटाउने घोषणा
- ऊर्जा बजारमा राहतको अपेक्षा
- आणविक कार्यक्रम र प्रतिबन्धबारे थप वार्ता बाँकी
यद्यपि सहमतिको पूर्ण विवरण अझै सार्वजनिक भएको छैन। त्यसैले आगामी केही दिन कूटनीतिक गतिविधि र कार्यान्वयन प्रक्रियाले नै यो सम्झौता वास्तवमै दीर्घकालीन शान्तितर्फ जान्छ कि जाँदैन भन्ने तय गर्नेछ।
