नागढुंगा सुरुङमार्ग विवादमा ज्ञानेन्द्र शाहीको टिप्पणी
नागढुंगा सुरुङमार्गसँग सम्बन्धित नामकरणको विषयलाई लिएर सामाजिक सञ्जालमा विभिन्न टिप्पणी भइरहेका बेला राष्ट्रिय प्रजातन्त्र पार्टी (राप्रपा) का नेता ज्ञानेन्द्र शाहीको फेसबुक पोस्टले पनि चर्चा पाएको छ। उनले पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको नाम हटाइएको भन्ने चर्चालाई आधार बनाउँदै नेपालको पूर्वराजतन्त्रकालीन संरचना, सार्वजनिक सम्पत्ति र इतिहाससँग सम्बन्धित नाम परिवर्तनको प्रसंग उठाएका छन्।
शाहीले आफ्नो पोस्टमा कुनै पनि राजनीतिक शक्ति वा समूहले इतिहासलाई आफ्नो अनुकूल बनाउन खोज्दा त्यसको प्रभाव समयसँगै उल्टो रूपमा पनि देखिन सक्ने तर्क गरेका छन्। उनले विगतमा राजसंस्थासँग जोडिएका सडक, संरचना र सार्वजनिक स्थलहरूको नाम परिवर्तन गरिएको प्रसंग स्मरण गर्दै अहिले देखिएको बहसलाई त्यसैको निरन्तरताका रूपमा व्याख्या गरेका छन्।
उनको भनाइमा, इतिहास कुनै एक व्यक्ति वा राजनीतिक व्यवस्थाको मात्र सम्पत्ति नभई देशको सामूहिक स्मृति भएकाले त्यसलाई राजनीतिक दृष्टिकोणका आधारमा मेटाउने वा पुनर्लेखन गर्ने प्रयास दीर्घकालीन रूपमा उचित नहुने सन्देश रहेको देखिन्छ। पोस्टको अन्त्यतिर उनले एउटा पुरानो कथा सम्झिएको उल्लेख गर्दै घटनाबाट शिक्षा लिनुपर्ने संकेत गरेका छन्।
शाहीको अभिव्यक्तिपछि सामाजिक सञ्जालमा मिश्रित प्रतिक्रिया देखिएका छन्। केही प्रयोगकर्ताले उनको तर्कसँग सहमति जनाएका छन् भने कतिपयले इतिहास, सार्वजनिक पूर्वाधारको नामकरण र राजनीतिक निर्णयलाई फरक विषयका रूपमा हेर्नुपर्ने धारणा व्यक्त गरेका छन्।
यसैबीच, नागढुंगा सुरुङमार्गको नामकरण वा पूर्वप्रधानमन्त्री केपी शर्मा ओलीको नाम हटाइएको भन्ने विषयमा सम्बन्धित सरकारी निकायबाट औपचारिक निर्णय वा आधिकारिक विवरण सार्वजनिक भएको भए त्यसकै आधारमा निष्कर्ष निकाल्नु उपयुक्त हुने विज्ञहरूको धारणा छ। सामाजिक सञ्जालमा आएका दाबी वा टिप्पणीहरू स्वतः आधिकारिक तथ्यका रूपमा स्वीकार गर्न नमिल्ने भएकाले यस्ता विषयमा आधिकारिक स्रोतको जानकारीलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने देखिन्छ।
नामकरण र इतिहाससँग सम्बन्धित बहस नेपालमा नयाँ होइन। राजनीतिक परिवर्तनसँगै सार्वजनिक संरचना, संस्था र पूर्वाधारका नाम परिवर्तन गर्ने अभ्यास समय–समयमा दोहोरिँदै आएको छ। यही कारण, पछिल्लो विवादले पनि इतिहास, राजनीतिक स्मृति र सार्वजनिक सम्पत्तिको नामकरणबारे पुरानै बहसलाई पुनः चर्चामा ल्याएको छ।
