अमेरिका–इरान तनाव चर्किँदा तेलको मूल्य उकालो, भारतसहित विश्व बजारमा बढ्यो चिन्ता
अमेरिका र इरानबीच फेरि चर्किएको सैन्य तनावले अन्तर्राष्ट्रिय ऊर्जा बजारमा असर देखिन थालेको छ। बुधबार कच्चा तेलको मूल्य उल्लेख्य रूपमा बढेपछि विश्व बजारमा आपूर्तिको भविष्यलाई लिएर नयाँ चिन्ता थपिएको छ। विशेषगरी विश्वकै महत्वपूर्ण समुद्री मार्ग होर्मुज जलडमरूमध्यमा बढेको असुरक्षाले लगानीकर्ता र ऊर्जा बजारलाई झस्काएको छ।
अमेरिकी सेनाले इरानमाथि हवाई आक्रमण गरेको पुष्टि गर्दै यो कदम होर्मुज जलडमरूमध्य हुँदै गइरहेका तीन वटा व्यावसायिक जहाजमाथिको आक्रमणको जवाफ भएको जनाएको छ। अमेरिकी सेनाको केन्द्रीय कमान्डले समुद्री व्यापारमा हुने आक्रमणलाई सहन नसकिने चेतावनी पनि दिएको छ।
तनाव बढेसँगै अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा ब्रेन्ट कच्चा तेलको मूल्य करिब ५.५ प्रतिशतले बढेर प्रतिब्यारेल ७५.९४ डलर पुगेको छ। अमेरिकी सूचक वेस्ट टेक्सास इन्टरमिडियट (WTI) पनि करिब ३ प्रतिशतले बढ्दै ७२ डलरभन्दा माथि कारोबार भएको छ। लगातार दोस्रो दिन भएको मूल्यवृद्धिले बजारमा थप अस्थिरता देखिएको विश्लेषण गरिएको छ।
इरानी सरकारी सञ्चारमाध्यमहरूले होर्मुज जलडमरूमध्य आसपासका विभिन्न स्थानमा विस्फोट भएको जानकारी दिएका छन्। केश्म टापु, सिरिक र बन्दर अब्बास क्षेत्र आसपास विस्फोटका आवाज सुनिएको दाबी गरिएको छ। बन्दर अब्बास इरानको प्रमुख बन्दरगाहमध्ये एक मानिन्छ।
यसैबीच कतारले पनि खाडी क्षेत्रमा तीन वटा व्यावसायिक जहाजमाथि आक्रमण भएको आरोप लगाएको छ। तीमध्ये कतारी एलएनजी ट्यांकर ‘अल रेकाय्यात’ ड्रोन आक्रमणमा परेको र इन्जिन कक्षमा आगलागी भएको बताइएको छ। चालक दल सुरक्षित रहेको र उद्धारको प्रक्रिया अघि बढाइएको जानकारी सार्वजनिक भएको छ।
समुद्री सुरक्षा स्रोतका अनुसार ओमानको तट नजिक साउदी अरेबियाको झण्डा बोकेको एउटा ठूलो तेल ट्यांकर पनि क्षतिग्रस्त भएको छ। क्षतिको वास्तविक कारण भने अझै खुलाइएको छैन।
होर्मुज जलडमरूमध्य विश्वको सबैभन्दा संवेदनशील ऊर्जा मार्गमध्ये एक हो। विश्वभर कारोबार हुने कच्चा तेलको करिब पाँचौं हिस्सा यही मार्ग हुँदै विभिन्न देशमा पुग्ने भएकाले यहाँको कुनै पनि अवरोधले अन्तर्राष्ट्रिय बजारमा प्रत्यक्ष असर पार्ने गर्छ। विज्ञहरूले तनाव लम्बिए तेल र एलएनजीको ढुवानी महँगो हुने तथा आपूर्तिमा समस्या आउन सक्ने बताएका छन्।
यसको प्रभाव भारतजस्ता ठूलो परिमाणमा कच्चा तेल आयात गर्ने देशमा पनि पर्न सक्ने देखिएको छ। भारतले आफ्नो आवश्यकताभन्दा ८५ प्रतिशतभन्दा बढी कच्चा तेल विदेशबाट आयात गर्ने भएकाले अन्तर्राष्ट्रिय मूल्य निरन्तर बढे आयात खर्च, व्यापार घाटा र इन्धनको मूल्यमा समेत दबाब बढ्न सक्ने विश्लेषण गरिएको छ।
