बंगलादेशमा आज राष्ट्रपति चुनाव, आलमगीर र अहमद प्रतिस्पर्धामा
बंगलादेशको संसद बिहीबार नयाँ राष्ट्रपतिको चयनमा जुट्दैछ। प्रत्यक्ष जनमतबाट नभई सांसदको मतबाट हुने निर्वाचनमा सत्तारुढ बंगलादेश नेसनलिस्ट पार्टी (बीएनपी) का वरिष्ठ नेता मिर्जा फखरुल इस्लाम आलमगीर र जमात-ए-इस्लामी नेतृत्वको ११ दलीय विपक्षी गठबन्धनका उम्मेदवार कर्नेल (अवकाशप्राप्त) ओली अहमद प्रतिस्पर्धामा छन्।
बंगलादेशमा राष्ट्रपतिका लागि मतदान हुन लागेको यो ३५ वर्षपछि पहिलोपटक हो। निर्वाचन आयोगका अनुसार जातीय संसद भवनमा बिहीबार दिउँसो २ बजेदेखि साँझ ५ बजेसम्म मतदान हुनेछ।
संसदको शक्ति सन्तुलन भने आलमगीरका पक्षमा स्पष्ट देखिन्छ। फेब्रुअरी १२ को निर्वाचनपछि सत्तामा आएको बीएनपीसँग संसदमा दुईतिहाइ बहुमत छ। ३५० सदस्यीय संसदमा बीएनपीका २४७ सांसद छन् भने जमात नेतृत्वको गठबन्धनसँग ८१ सांसद छन्। बाँकी सिट साना दल तथा स्वतन्त्र सांसदसँग छन्।
चट्टोग्राम–४ मा निर्वाचित उम्मेदवारको उम्मेदवारी अदालतबाट रद्द भएपछि उक्त क्षेत्र रिक्त छ। त्यसैले राष्ट्रपति चयनका लागि ३४९ सांसदले मतदान गर्ने तय भएको छ।
आलमगीर र ओली अहमदबीच प्रतिस्पर्धा
७८ वर्षीय आलमगीर बीएनपीका लामो समयका प्रभावशाली नेता हुन्। प्रधानमन्त्री तथा बीएनपी अध्यक्ष तारिक रहमानले उनलाई पार्टीको राष्ट्रपति उम्मेदवारका रूपमा अघि सारेका हुन्।
अर्कोतर्फ लिबरल डेमोक्रेटिक पार्टी (एलडीपी) का अध्यक्ष कर्नेल (अवकाशप्राप्त) ओली अहमद, वीर विक्रम, जमात-ए-इस्लामी नेतृत्वको ११ दलीय विपक्षी गठबन्धनका साझा उम्मेदवार छन्।
निर्वाचन आयोगले अगस्ट १६ मा दुवै उम्मेदवारको मनोनयन वैध ठहर गरेको थियो। संसदमा बीएनपीको संख्यात्मक वर्चस्वका कारण आलमगीर राष्ट्रपति निर्वाचित हुने सम्भावना बलियो छ।
बुधबार बसेको बीएनपी संसदीय दलको बैठकमा आलमगीरले आफ्ना सांसदसँग मत मागेका थिए। लामो राजनीतिक यात्रालाई सम्झिँदै उनले आफ्नो कार्यकालमा कसैलाई अनजानमा चोट पुगेको वा कुनै गल्ती भएको भए क्षमा गर्न आग्रह गरेका थिए।
बैठकमा सहभागी सांसदहरूका अनुसार त्यस क्रममा उनी भावुक बनेका थिए। आलमगीरले मुलुकको स्वतन्त्रता र सार्वभौमिकतामा कुनै सम्झौता नगर्ने प्रतिबद्धता पनि व्यक्त गरेका छन्।
शाहाबुद्दिनको राजीनामापछि चुनाव
राष्ट्रपति मोहम्मद शाहाबुद्दिनले स्वास्थ्य समस्या देखाउँदै जुलाई २४ मा पदबाट राजीनामा दिएपछि नयाँ राष्ट्रपति चयन गर्नुपर्ने अवस्था आएको हो। उनी अप्रिल २०२३ देखि राष्ट्रपति थिए र पाँचवर्षे कार्यकाल पूरा हुनुअघि नै पदबाट बाहिरिएका हुन्।
राष्ट्रपति पद रिक्त भएपछि संवैधानिक व्यवस्थाअनुसार संसदका सभामुख हाफिज उद्दिन अहमदले कार्यवाहक राष्ट्रपतिको जिम्मेवारी सम्हालिरहेका छन्।
बंगलादेशको संविधानले राष्ट्रपति पद रिक्त भएको ९० दिनभित्र नयाँ राष्ट्रपति निर्वाचित गर्नुपर्ने व्यवस्था गरेको छ। संसदीय शासन प्रणाली भएकाले राष्ट्रपति संसदबाट निर्वाचित हुन्छन्।
निर्वाचनमा विजयी उम्मेदवारले शुक्रबार साँझ बंगभवनको दरबार हलमा नयाँ राष्ट्रपतिका रूपमा शपथ लिने तयारी छ।
बीएनपीको कठिन समय सम्हालेका नेता
आलमगीर दुई दशकभन्दा लामो समयदेखि बीएनपीको शीर्ष नेतृत्वमा सक्रिय छन्। सन् २०११ देखि कार्यवाहक महासचिव बनेका उनी २०१६ मा औपचारिक रूपमा महासचिव बनेका थिए।
पूर्वप्रधानमन्त्री तथा तत्कालीन पार्टी अध्यक्ष खालिदा जिया जेलमा रहेका बेला र तारिक रहमान विदेशमा हुँदा बीएनपीको राजनीतिक नेतृत्व सम्हाल्ने प्रमुख नेतामध्ये आलमगीर अग्रपंक्तिमा थिए।
अर्थशास्त्रको पृष्ठभूमि भएका आलमगीरले तत्कालीन पूर्वी पाकिस्तानकै समयमा वामपन्थी विद्यार्थी राजनीतिबाट आफ्नो राजनीतिक यात्रा थालेका थिए। सन् १९९० को दशकको सुरुवातमा बीएनपी प्रवेश गरेका उनले यसअघि कृषि तथा नागरिक उड्डयन राज्यमन्त्रीको जिम्मेवारीसमेत सम्हालिसकेका छन्।
यस वर्ष फेब्रुअरी १२ को निर्वाचनपछि बीएनपी सत्तामा फर्किएसँगै उनी स्थानीय सरकारमन्त्री बनेका थिए। बिहीबारको निर्वाचन जिते उनी बंगलादेशका २३औँ राष्ट्रपति बन्नेछन्।
औपचारिक पद, तर बदलिँदो राजनीतिक अर्थ
बंगलादेशको संसदीय प्रणालीमा राष्ट्रपति मूलतः संवैधानिक तथा औपचारिक राष्ट्रप्रमुख हुन्। प्रधानमन्त्री र प्रधानन्यायाधीश नियुक्तिसहित केही महत्वपूर्ण संवैधानिक जिम्मेवारी राष्ट्रपतिसँग रहन्छन्।
राष्ट्रपति सशस्त्र बलका सर्वोच्च कमान्डरसमेत हुन्, यद्यपि सामान्य अवस्थामा त्यस्ता अधिकार प्रधानमन्त्रीको सल्लाहअनुसार प्रयोग हुने व्यवस्था छ।
तर पछिल्लो राजनीतिक परिवर्तनसँगै राष्ट्रपति पदको महत्वबारे बहस पनि बढेको छ। आमनिर्वाचन सञ्चालनका लागि पुनः ल्याइएको कार्यवाहक सरकारको व्यवस्थामा संक्रमणकालीन अवधिमा राष्ट्रपतिको भूमिका तुलनात्मक रूपमा प्रभावशाली हुन सक्ने राजनीतिक विश्लेषकहरूको आकलन छ।
त्यसमाथि बीएनपीले आफ्नो चुनावी घोषणापत्रमै संविधान संशोधन गरी राष्ट्रपति संस्थालाई थप अधिकार दिने प्रतिबद्धता जनाएको थियो। यही पृष्ठभूमिमा पार्टीका अनुभवी र लामो समय नेतृत्वमा रहेका आलमगीरलाई राष्ट्रपति उम्मेदवार बनाउने निर्णयलाई केवल औपचारिक पदपूर्तिभन्दा फराकिलो राजनीतिक रणनीतिसँग पनि जोडेर हेरिएको छ।
बिहीबारको मतदानले नयाँ राष्ट्रपतिको नाम तय गर्नेछ। तर दुईतिहाइ बहुमतसहित संसदमा रहेको बीएनपीका कारण चुनावी अंकगणित सुरुदेखि नै आलमगीरको पक्षमा देखिएको छ।
