अमेरिकामा वर्षमा दुईपटक घडी सार्ने चलन अन्त्य हुँदै? प्रतिनिधिसभाबाट ‘सनसाइन प्रोटेक्सन एक्ट’ पारित
अमेरिकामा प्रत्येक वसन्त र शरद ऋतुमा घडीको समय परिवर्तन गर्ने दशकौँ पुरानो अभ्यास अन्त्य गर्ने प्रयासले फेरि गति लिएको छ। अमेरिकी प्रतिनिधिसभाले ‘सनसाइन प्रोटेक्सन एक्ट’ पारित गर्दै अधिकांश राज्यमा डेलाइट सेभिङ टाइमलाई वर्षभरि कायम गर्ने प्रस्ताव अघि बढाएको हो।
मंगलबार भएको मतदानमा विधेयकको पक्षमा ३०८ र विपक्षमा ११७ मत परेको थियो। दुई प्रमुख दलका सांसदहरूको समर्थन पाएको यो प्रस्ताव अब सिनेटमा जानेछ। सिनेटबाट पनि स्वीकृत भएपछि मात्र राष्ट्रपतिको हस्ताक्षरका लागि पठाइनेछ।
राष्ट्रपति डोनाल्ड ट्रम्पले विधेयकको समर्थन गरेका छन्। उनले वर्षमा दुईपटक घडी मिलाउनुपर्ने व्यवस्थालाई अनावश्यक खर्च र झन्झटको विषय भन्दै यसलाई कानुन बनाउन आफूले प्रयास गर्ने बताएका छन्।
के हो ‘सनसाइन प्रोटेक्सन एक्ट’?
अमेरिकाका अधिकांश क्षेत्रमा अहिले वर्षको केही महिना मानक समय र बाँकी अवधिमा डेलाइट सेभिङ टाइम लागू हुन्छ। वसन्तमा घडी एक घण्टा अगाडि सारिन्छ भने शरद ऋतुमा पुनः एक घण्टा पछाडि फर्काइन्छ।
प्रस्तावित कानुन कार्यान्वयन भए मार्चदेखि नोभेम्बरसम्म प्रयोग हुने डेलाइट सेभिङ टाइम नै स्थायी बन्नेछ। त्यसपछि वर्षमा दुईपटक घडी परिवर्तन गर्नुपर्ने छैन।
यद्यपि, विधेयकले सबै राज्यलाई अनिवार्य रूपमा एउटै व्यवस्था अपनाउन बाध्य बनाउँदैन। कानुन लागू हुनुअघि निर्णय गर्ने राज्यहरूलाई स्थायी डेलाइट सेभिङ टाइमबाट बाहिरिएर मानक समयमै रहने विकल्प दिइएको छ।
किन परिवर्तन गरिन्छ घडी?
डेलाइट सेभिङ टाइमको मूल उद्देश्य गर्मी र उज्यालो बढी हुने महिनामा साँझको प्राकृतिक प्रकाशलाई लामो समयसम्म उपयोग गर्नु हो। यसको समर्थन गर्नेहरूका अनुसार साँझ ढिलोसम्म उज्यालो हुँदा ऊर्जा खपत घट्न सक्छ, व्यापारिक गतिविधि बढ्छ र मानिसहरूलाई बाहिरी गतिविधिका लागि थप समय मिल्छ।
तर घडीको समय परिवर्तन भएपछि मानिसको निद्राको तालिका तत्काल मिल्न नसक्ने, बालबालिका र कामकाजी व्यक्तिको दैनिक जीवन प्रभावित हुने तथा केही दिनसम्म शारीरिक असहजता देखिन सक्ने आलोचकहरूको तर्क छ।
विधेयकका समर्थकहरू समय परिवर्तनको झन्झट हटेपछि परिवार, विद्यालय, यातायात सेवा र व्यवसायका तालिका सञ्चालन गर्न सहज हुने बताउँछन्। उनीहरूले साँझ बढी उज्यालो हुँदा मनोरञ्जन, आर्थिक गतिविधि र सार्वजनिक सुरक्षामा समेत सकारात्मक प्रभाव पर्न सक्ने दाबी गरेका छन्।
प्रतिनिधिसभाका डेमोक्रेटिक सांसद फ्र्याङ्क पलोनले घडी किन अझै परिवर्तन गरिरहनुपरेको हो भन्ने प्रश्नको औचित्य कमजोर हुँदै गएको बताएका छन्। उनका अनुसार समय परिवर्तनले पार्ने प्रभावबारे पर्याप्त वैज्ञानिक अध्ययन भइसकेकाले पुरानो अभ्यासलाई निरन्तरता दिनुको कारण पुनर्विचार गर्नुपर्ने अवस्था आएको छ।
हिउँदका अँध्यारा बिहान मुख्य चिन्ता
घडी परिवर्तन अन्त्य गर्ने विषयमा व्यापक सहमति देखिए पनि कुन समयलाई स्थायी बनाउने भन्नेमा मतभेद छ।
डेलाइट सेभिङ टाइम वर्षभरि लागू हुँदा हिउँदमा सूर्योदय अझ ढिलो हुनेछ। विशेषगरी उत्तरी राज्यका केही क्षेत्रमा बिहान ९ बजेपछि मात्र उज्यालो हुन सक्ने चिन्ता सांसदहरूले उठाएका छन्।
यसले विद्यालय जाने बालबालिकालाई अँध्यारोमै यात्रा गर्नुपर्ने अवस्था सिर्जना गर्न सक्ने तथा बिहानै काम सुरु गर्ने श्रमिक र किसानलाई अप्ठ्यारो पर्ने विरोधीहरूको भनाइ छ। कृषि क्षेत्रका प्रतिनिधिहरूले सूर्यको प्रकाशसँग जोडिएका कामको समय अझ पछाडि धकेलिँदा उत्पादन र दैनिक सञ्चालनमा असर पर्न सक्ने बताएका छन्।
रिपब्लिकन सिनेटर टम कटनले स्थायी डेलाइट सेभिङ टाइमका कारण विद्यार्थीहरू सूर्योदयअघि विद्यालय जानुपर्ने जोखिम रहेको भन्दै विगतमा पनि यस्तै प्रस्ताव रोक्न भूमिका खेलेका थिए।
केही सांसद भने घडी परिवर्तन गर्ने व्यवस्था हटाउनुपर्ने पक्षमा भए पनि डेलाइट सेभिङ टाइम नभई मानक समयलाई स्थायी बनाउनुपर्ने बताउँछन्। डेमोक्रेटिक सांसद मेरी गे स्क्यानलनले दीर्घकालीन परिवर्तन गर्दा विशेषगरी बालबालिकाको स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिनुपर्ने धारणा राखेकी छन्।
जनता पनि परिवर्तन चाहन्छन्, तर विकल्पमा विभाजित छन्
अमेरिकीहरू वर्षमा दुईपटक घडी परिवर्तन गर्ने अभ्यासबाट सन्तुष्ट नरहेको विभिन्न सर्वेक्षणले देखाएका छन्। तर स्थायी डेलाइट सेभिङ टाइम अपनाउने कि वर्षभरि मानक समय कायम गर्ने भन्नेमा स्पष्ट सहमति छैन।
न्युयोर्कको बफेलो क्षेत्रको प्रतिनिधित्व गर्ने रिपब्लिकन सांसद निक ल्याङवर्थीले विधेयकबारे आफू पूर्ण रूपमा निर्णयमा पुगिनसकेको बताए पनि नागरिकहरूले घडी सार्ने अभ्यास नचाहेको सन्देश स्पष्ट रहेको बताएका छन्।
यस विषयमा राजनीतिक दलको आधारमा मात्रै समर्थन र विरोध छुट्टिएको छैन। किसान, शिक्षक, अभिभावक, मनोरञ्जन उद्योग, गल्फ व्यवसाय र अन्य सरोकारवाला समूहले आफ्ना दैनिक गतिविधि र आर्थिक हितका आधारमा फरक–फरक धारणा राख्दै आएका छन्।
समय परिवर्तन नगर्ने अमेरिकी क्षेत्र
अमेरिकाका अधिकांश राज्यमा डेलाइट सेभिङ टाइम लागू भए पनि केही राज्य र भूभाग वर्षभरि मानक समयमै रहन्छन्।
हवाई र एरिजोनाको अधिकांश भागले घडी परिवर्तन गर्दैनन्। एरिजोनाभित्र रहेको नाभाहो नेसनमा भने डेलाइट सेभिङ टाइम लागू हुन्छ।
पोर्टो रिको, अमेरिकी भर्जिन टापु, गुआम, अमेरिकन सामोआ र नर्दर्न मारियाना टापुमा पनि वर्षभरि मानक समय कायम छ।
अमेरिकाका १९ राज्यले संघीय सरकारले अनुमति दिएपछि स्थायी डेलाइट सेभिङ टाइममा जाने व्यवस्था सहितका कानुन पारित गरिसकेका छन्। नयाँ संघीय विधेयक कानुन बनेमा ती राज्यका प्रावधान कार्यान्वयनमा आउने बाटो खुल्नेछ।
विगतको असफल प्रयोगले बढाएको सतर्कता
अमेरिकामा डेलाइट सेभिङ टाइमको प्रयोग विश्वयुद्धका समयमा ऊर्जा संरक्षणको उपायका रूपमा व्यापक बनेको थियो। सन् १९६६ को ‘युनिफर्म टाइम एक्ट’ ले देशव्यापी प्रणाली स्थापित गरे पनि राज्यहरूलाई यसबाट बाहिर रहने अधिकार दिएको थियो।
सन् १९७४ मा ऊर्जा संकटका बीच अमेरिकाले स्थायी डेलाइट सेभिङ टाइम अपनाएको थियो। तर हिउँदका अँध्यारा बिहानप्रति जनअसन्तुष्टि बढेपछि कंग्रेसले छोटो समयमै निर्णय उल्टाएको थियो। अहिलेको विधेयकका विरोधीहरूले त्यही अनुभवलाई चेतावनीका रूपमा प्रस्तुत गरेका छन्।
सन् २०२२ मा सिनेटले स्थायी डेलाइट सेभिङ टाइमसम्बन्धी प्रस्ताव सर्वसम्मत सहमतिबाट पारित गरेको थियो, तर प्रतिनिधिसभामा मतदान हुन सकेन। सन् २०२५ मा पनि सिनेटमा यस्तै प्रयास अघि बढाइएको थियो, तर सहमति जुट्न सकेन।
यसपटक प्रतिनिधिसभाबाट स्पष्ट बहुमतसहित विधेयक पारित भए पनि सिनेटमा यसको भविष्य अझै निश्चित छैन। सांसदहरू घडी परिवर्तन अन्त्य गर्नुपर्ने विषयमा नजिक देखिए पनि वर्षभरि कुन समय कायम गर्ने भन्ने पुरानो विवाद समाधान हुन बाँकी नै छ।
