सोनम वाङचुकमाथि आक्रमण प्रयास भएको अभिजीत दीपकेको दाबी
शिक्षाविद् तथा जलवायु अभियन्ता सोनम वाङचुकको अनिश्चितकालीन भोक हडताल शनिबार २१औँ दिनमा प्रवेश गरेको छ। लामो समयदेखि खाना नखाएका कारण उनको स्वास्थ्य जोखिमपूर्ण अवस्थामा पुगेको चिकित्सकहरूले चेतावनी दिएका छन्। तर शरीर कमजोर हुँदै गए पनि वाङचुकले आन्दोलनबाट पछि नहट्ने बताएका छन्।
नीट यूजी परीक्षामा भएको भनिएको अनियमितता र प्रश्नपत्र चुहावट प्रकरणमा केन्द्र सरकारको जवाफदेहिता माग्दै वाङचुक जुन २८ देखि दिल्लीको जंतरमन्तरमा अनशनरत छन्। आन्दोलनकारीहरूले केन्द्रीय शिक्षामन्त्री धर्मेन्द्र प्रधानको राजीनामा पनि मागिरहेका छन्।
शुक्रबार आफ्नो अनशनको २०औँ दिन पूरा भएपछि सार्वजनिक गरिएको भिडियो सन्देशमा वाङचुकले शरीरको तौल उल्लेख्य रूपमा घटेको र शारीरिक अवस्था कमजोर बनेको स्वीकार गरे। तर आन्दोलनको उद्देश्य पूरा नभएसम्म दबाब कायम राख्ने उनको भनाइ थियो।
“म अझै जीवित छु। मेरो शरीरको करिब २० प्रतिशत हिस्सा गुमिसकेको छ,” उनले भिडियोमा भनेका छन्, “पहिले बोसो सकिन्छ, त्यसपछि मांसपेशी र त्यसपछि अंगहरूमा असर पर्न थाल्छ। तर अहिले नै पछि हट्ने समय आएको छैन।”
चिकित्सकहरूले भने लामो अनशनका कारण अबको अवस्था थप चिन्ताजनक हुन सक्ने बताएका छन्। शरीरमा सञ्चित बोसो र मांसपेशी घट्दै गएपछि महत्त्वपूर्ण अंगहरू प्रभावित हुन सक्ने भन्दै उनीहरूले तत्काल अनशन अन्त्य गर्न सुझाव दिएका छन्। विभिन्न राजनीतिक तथा सामाजिक क्षेत्रबाट पनि वाङचुकलाई स्वास्थ्यलाई प्राथमिकता दिन आग्रह भइरहेको छ।
तर वाङचुकले जुलाई २० सम्म आफूलाई जीवित राख्न हरसम्भव प्रयास गर्ने बताएका छन्। सोही दिन ककरोच जनता पार्टी (सीजेपी) ले प्रस्ताव गरेको ‘चलो संसद्’ मार्चमा देशभरका नागरिकलाई सहभागी हुन उनले आह्वान गरेका छन्।
उनका अनुसार आन्दोलनको आगामी दिशा र प्रभाव जुलाई २० को जनसहभागिताले निर्धारण गर्नेछ। जंतरमन्तरमा जारी विरोध प्रदर्शन जुन २० बाट सुरु भएको हो। वाङचुक भने आन्दोलन सुरु भएको आठ दिनपछि अनिश्चितकालीन अनशनमा बसेका थिए।
जंतरमन्तरमा आक्रमण प्रयास भएको दाबी
यसैबीच, सीजेपीका संस्थापक अध्यक्ष अभिजीत दीपकेले शुक्रबार राति जंतरमन्तरमा वाङचुकमाथि आक्रमणको प्रयास भएको आरोप लगाएका छन्।
दीपकेका अनुसार केही व्यक्तिले वाङचुकतर्फ वस्तु प्रहार गरेका थिए। उक्त वस्तुले उनलाई नलागेकाले चोटपटक भने नभएको उनले बताएका छन्।
“सोनम सरमाथि आक्रमण गर्ने प्रयास भयो। उहाँतर्फ वस्तु फ्याँकियो, तर संयोगवश चोट लागेन,” दीपकेले भनेका छन्।
उनले प्रदर्शनस्थलमा पटक–पटक अवरोध सिर्जना गर्ने प्रयास भए पनि प्रहरीले समयमै हस्तक्षेप नगरेको आरोपसमेत लगाएका छन्। शान्तिपूर्ण रूपमा चलिरहेको आन्दोलनलाई विथोल्ने योजना बनेको दाबी गर्दै उनले वाङचुकको सुरक्षामा कुनै घटना भए सरकार जिम्मेवार हुने चेतावनी दिएका छन्।
आक्रमण प्रयाससम्बन्धी आरोपको स्वतन्त्र पुष्टि भएको छैन। दिल्ली प्रहरीका तर्फबाट पनि घटनाबारे औपचारिक प्रतिक्रिया सार्वजनिक भएको विवरण स्रोत सामग्रीमा उल्लेख छैन।
प्रहरीको निगरानीविरुद्ध उच्च अदालतमा मुद्दा
जंतरमन्तरको आन्दोलनमाथि प्रहरीले गरेको भनिएको निगरानीको विषय अब दिल्ली उच्च अदालतसम्म पुगेको छ। अदालतले प्रदर्शनकारीमाथि ‘अत्यधिक र हस्तक्षेपकारी निगरानी’ गरिएको आरोपसम्बन्धी जनहित याचिका सोमबार, जुलाई २० मा सुनुवाइ गर्ने भएको छ।
जवाहरलाल नेहरू विश्वविद्यालय विद्यार्थी संघकी पूर्वअध्यक्ष आइशी घोषले दायर गरेको याचिकामा जंतरमन्तरमा स्थायी निगरानी टावर स्थापना गरिएको तथा प्रदर्शनकारीहरूको नियमित फोटो र भिडियो खिचिएको विषयलाई चुनौती दिइएको छ।
याचिकामा शान्तिपूर्ण प्रदर्शनमा सहभागी नागरिकको निरन्तर तस्बिर र भिडियो संकलनले व्यक्तिगत गोपनीयता, अभिव्यक्ति स्वतन्त्रता र विरोध प्रदर्शनको लोकतान्त्रिक अधिकारमाथि असर पार्न सक्ने प्रश्न उठाइएको छ।
वाङचुकको स्वास्थ्य अवस्था, प्रदर्शनस्थलको सुरक्षा र प्रहरी निगरानीसम्बन्धी विवाद एकसाथ चर्किँदै जाँदा जुलाई २० को प्रस्तावित संसद् मार्चलाई महत्त्वका साथ हेरिएको छ।
विभिन्न विपक्षी समूह तथा चलचित्र क्षेत्रका व्यक्तिहरूले पनि वाङचुकको आन्दोलनप्रति समर्थन जनाएका छन्। यद्यपि, चिकित्सकहरूको चेतावनीपछि राजनीतिक मागसँगै उनको जीवनरक्षा अहिले आन्दोलनको सबैभन्दा संवेदनशील पक्ष बनेको छ।
