ब्रड पिकमा निम्स पुर्जाको खोजी जारी, के छ पछिल्लो अपडेट?
पाकिस्तानको काराकोरम हिमशृङ्खलामा रहेको विश्वको १२औँ अग्लो हिमाल ब्रड पिकमा गएको विशाल हिमपहिरोपछि विश्वप्रसिद्ध नेपाली मूलका पर्वतारोही निर्मल ‘निम्स’ पुर्जाको नेतृत्वमा रहेको अन्तर्राष्ट्रिय आरोहण टोलीसँग सम्पर्क विच्छेद भएको छ। प्रारम्भिक विवरणअनुसार टोलीमा पुर्जासहित १० आरोही थिए।
८,०४७ मिटर अग्लो ब्रड पिकमा बिहीबार दिउँसो हिमपहिरो गएको थियो। पाकिस्तान अल्पाइन क्लबका उपाध्यक्ष करार हैदरीले टोलीसँग त्यसपछि कुनै सञ्चार हुन नसकेको बताएका छन्। पाकिस्तानी अधिकारी, सेना, पर्वतारोहण संस्था तथा स्थानीय उद्धार टोलीले खोजीका लागि हेलिकोप्टर र स्थल टोली परिचालन गरेका छन्।
दुई शव फेला परेको प्रारम्भिक जानकारी
शुक्रबार बिहान सार्वजनिक भएको पछिल्लो विवरणमा हिमपहिरो प्रभावित क्षेत्रमा दुई जनाको शव भेटिएको बताइएको छ। सेभेन समिट ट्रेक्सका महाप्रबन्धक थानेश्वर गुरागाईंले शवहरूको पहिचान खुल्न बाँकी रहेको र पहिचान गर्ने काम भइरहेको बताएका छन्।
खराब मौसमका कारण सुरुमा हेलिकोप्टर उड्न नसकेपछि आरोही तथा उद्धारकर्मीले स्थलमार्गबाट खोजी थालेका थिए। हिमपहिरोले बगाएका केही आरोहीलाई आधार शिविरतर्फ ल्याउने क्रममा दुई शव भेटिएको समाचारमा उल्लेख छ। यद्यपि उनीहरू सम्पर्कविहीन भनिएको मूल टोलीकै सदस्य हुन् वा अन्य आरोहण दलका हुन् भन्ने आधिकारिक पुष्टि भइसकेको छैन।
प्रारम्भिक पाकिस्तानी विवरणमा १० सदस्यीय टोली सम्पर्कविहीन भएको भनिएको छ। तर पछिल्लो नेपाली पर्वतारोहण क्षेत्रको विवरणमा विभिन्न कम्पनीसँग सम्बन्धित करिब १० आरोही अझै फेला नपरेको बताइएको छ। त्यसैले घटनामा प्रभावित कुल आरोही, उद्धार गरिएका व्यक्ति र मृत्यु भएकाहरूको संख्या एकीकृत आधिकारिक सूची सार्वजनिक नभएसम्म परिवर्तन हुन सक्छ।
टोलीमा को–को थिए?
पाकिस्तान अल्पाइन क्लबले उपलब्ध गराएको प्रारम्भिक सूचीअनुसार टोलीमा पुर्जाको नेतृत्वमा पाँच नेपाली पर्वतारोही थिए। टोलीमा पाकिस्तानको हुन्जाका सोहेल साखी, अमेरिकाकी यात्रा फोटोग्राफर म्यालोरी गाइस, ओमानकी नथिरा, ‘वाङ’ थरबाट चिनाइएका एक चिनियाँ आरोही तथा परिचय नखुलेका अर्का विदेशी आरोही पनि सहभागी थिए।
विभिन्न समाचारमा टोलीको संरचना र नामको हिज्जे फरक देखिएकाले बाँकी नेपाली आरोहीहरूको नामसहितको पूर्ण आधिकारिक विवरण अझै सार्वजनिक भएको छैन।
कहाँ गएको थियो हिमपहिरो?
पर्वतारोहणसम्बन्धी विशेषज्ञ समाचार संस्था ExplorersWeb का अनुसार आरोहीहरू बुधबार क्याम्प–२ पुगेका थिए। उनीहरूको योजना बिहीबार क्याम्प–३ पुग्ने र केही समय आराम गरेपछि शुक्रबार शिखरतर्फ जाने थियो।
प्रारम्भिक ट्र्याकिङ विवरणले हिमपहिरो क्याम्प–२ र क्याम्प–३ बीच, करिब ६,६६० मिटर उचाइमा गएको संकेत गरेको छ। केही आरोहीका ट्र्याकरमा पाकिस्तानको समयअनुसार बिहान करिब ९:३० बजे आरोहण रोकिएको र त्यसपछि उपकरणको स्थान सयौँ मिटर तल सरेको देखिएको उक्त संस्थाले जनाएको छ। तर यो तथ्य स्वतन्त्र रूपमा आधिकारिक निकायबाट पुष्टि भइसकेको छैन।
पुर्जाको ट्र्याकरमा ‘हलचल’, तर अवस्था अज्ञात
पुर्जाले बोकेको ट्र्याकिङ उपकरणमा हिमपहिरोपछि पनि स्थान परिवर्तन देखिएको उनका व्यावसायिक साझेदार तथा पर्वतारोही मिङ्मा ग्याबु शेर्पाले बताएका छन्।
उनका अनुसार सुरुमा उपकरण हिमपहिरोसँगै तल बगेको जस्तो देखिएको थियो। केही समय रोकिएपछि पुनः स्थान परिवर्तन भएको देखिएको छ। यसलाई आशाको संकेतका रूपमा हेरिए पनि ट्र्याकर सर्नु मात्रले पुर्जा जीवित रहेको पुष्टि गर्दैन। उपकरण आफैँ हिउँसँगै सरेको पनि हुन सक्ने भएकाले प्रत्यक्ष सम्पर्क वा उद्धार टोलीको भौतिक पुष्टि आवश्यक छ।
एक पाकिस्तानी र एक नेपाली पर्वतारोही स्थलमार्गबाट सम्भावित स्थानतर्फ गएको तथा एउटा ट्र्याकिङ संकेत हिमालको फेदी नजिक देखिएको विवरण पनि आएको छ।
हवाई उद्धार सुरु
खराब मौसमले रातभर हवाई खोजी रोके पनि शुक्रबार मौसममा सुधार आएपछि उच्च उचाइमा उड्न सक्ने उद्धार हेलिकोप्टर ब्रड पिकतर्फ पठाइएको छ। हेलिकोप्टरमा उद्धारकर्मी, अक्सिजन र आपत्कालीन सामग्री लगिएको बताइएको छ।
पाकिस्तानमा उच्च हिमाली उद्धारमा निजी हेलिकोप्टर तुरुन्त परिचालन गर्न कठिन हुने र सैन्य उड्डयन तथा सरकारी स्वीकृति आवश्यक पर्ने भएकाले खोजी प्रक्रिया नेपालमा भन्दा ढिलो हुन सक्ने पर्वतारोहण व्यवसायीहरूले बताएका छन्।
पाकिस्तान अल्पाइन क्लबका अध्यक्ष मेजर जनरल इरफान अर्शदसहित वरिष्ठ अधिकारीहरूले सरकारी निकायसँग समन्वय गरिरहेका छन्। मौसम र उडानको सम्भावनाअनुसार हेलिकोप्टर तथा अन्य उद्धार स्रोत परिचालन गरिने क्लबले जनाएको छ।
नेपाल सरकार पनि समन्वयमा
नेपाल सरकारको संस्कृति, पर्यटन तथा नागरिक उड्डयन मन्त्रालयले पाकिस्तानी अधिकारीसँग नियमित सम्पर्क र समन्वय भइरहेको जनाएको छ। मन्त्री खड्गराज पौडेलले पुर्जा तथा अन्य नेपाली आरोहीको अवस्थाप्रति गम्भीर चिन्ता व्यक्त गर्दै पाकिस्तानस्थित खोज तथा उद्धार टोलीबाट प्रत्यक्ष विवरण लिइरहेको बताएका छन्।
ब्रड पिक किन जोखिमपूर्ण छ?
पाकिस्तान–चीन सीमा नजिकको काराकोरम क्षेत्रमा पर्ने ब्रड पिकको उचाइ ८,०४७ मिटर छ। यो विश्वका १४ वटा आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमालमध्ये एक तथा विश्वको १२औँ अग्लो हिमाल हो। यसको लामो शिखररेखा र फराकिलो आकारका कारण सन् १८९२ मा बेलायती अन्वेषक मार्टिन कनवेले यसलाई ‘ब्रड पिक’ नाम दिएका थिए।
अत्यधिक उचाइ, तीव्र चिसो, पातलो अक्सिजन, हिमचिरा, नयाँ हिउँको सञ्चय र मौसमको आकस्मिक परिवर्तनले यस क्षेत्रमा हिमपहिरोको जोखिम बढाउँछ। घटनाको समयमा आरोहीहरू आधार शिविरभन्दा धेरै माथि रहेकाले स्थल उद्धार कठिन र समय लाग्ने हुन्छ।
को हुन् निर्मल ‘निम्स’ पुर्जा?
४३ वर्षीय पुर्जा नेपाली मूलका बेलायती नागरिक तथा पूर्वब्रिटिस विशेष सैन्य सदस्य हुन्। उनले ब्रिटिस सेनामा सेवा गरेपछि रोयल मरीन र विशेष डुङ्गा सेवा—स्पेसल बोट सर्भिस—मा काम गरेका थिए।
सन् २०१९ मा उनले विश्वका १४ वटै आठ हजार मिटरभन्दा अग्ला हिमाल १८९ दिनमा आरोहण गरेर अन्तर्राष्ट्रिय चर्चा कमाएका थिए। उनको उक्त अभियानमाथि नेटफ्लिक्सले ‘१४ पिक्स: नथिङ इज इम्पोसिबल’ वृत्तचित्र निर्माण गरेको छ।
ब्रड पिक आरोहण पुर्जाको प्रारम्भिक योजनामा थिएन। पाकिस्तान जानुअघि आफ्नो आरोहण अभिलेख पुनः गणना गर्दा ब्रड पिक चढेपछि अक्सिजनबिना १४ वटै आठहजारी हिमाल दुईपटक पूरा गर्न चोयु मात्र बाँकी रहने थाहा पाएपछि उनले अभियान थपेका थिए।
अहिलेको वास्तविक अवस्था
हालसम्म पुष्टि भएको मुख्य तथ्य भनेको ब्रड पिकमा हिमपहिरो गएको, पुर्जासहितको अन्तर्राष्ट्रिय टोलीसँग सम्पर्क टुटेको र हवाई तथा स्थल खोजी सञ्चालन भइरहेको हो। दुई शव भेटिएको प्रारम्भिक सूचना आए पनि उनीहरूको पहिचान सार्वजनिक भएको छैन।
पुर्जाको ट्र्याकरमा स्थान परिवर्तन देखिनु सकारात्मक संकेत हुन सक्छ, तर त्यसलाई जीवित रहेको प्रमाण मान्न मिल्दैन। आरोहीहरूको अवस्थाबारे अन्तिम निष्कर्ष उद्धार टोली घटनास्थलमा पुगेर प्रत्यक्ष जाँच गरेपछि मात्र आउनेछ।
