साल्ट ट्रेडिङको नयाँ विकल्प, निजी प्लान्टबाट एसटिसी ग्यास
पृथ्वीराजमार्ग पूर्ण रूपमा अवरुद्ध भएपछि खाना पकाउने ग्यासको आपूर्तिमा पर्न सक्ने असर कम गर्न साल्ट ट्रेडिङ कर्पोरेशन लिमिटेडले वैकल्पिक व्यवस्था थालेको छ। धादिङको आफ्नै एलपीजी प्लान्टसम्म ग्यास बुलेट पुग्न नसक्ने अवस्था बनेपछि कर्पोरेशनले निजी क्षेत्रका प्लान्ट प्रयोग गरी ‘एसटिसी सिलिन्डर’ भरेर काठमाडौं ल्याउन थालेको हो।
गत आइतबार धादिङको कृष्णभीर क्षेत्रमा त्रिशूली नदीको कटानले पृथ्वीराजमार्ग अवरुद्ध भएपछि कर्पोरेशनको जुगेखोलास्थित एलपीजी प्लान्टको नियमित आपूर्ति प्रभावित भएको छ। प्लान्टसम्म ग्यास बुलेट पुर्याउने बाटो बन्द भएपछि उपत्यकामा एसटिसी ग्यासको अभाव हुन नदिन वैकल्पिक बाटो रोजिएको कर्पोरेशनले जनाएको छ।
यसका लागि मनोज र बाबा ग्यासका प्लान्टसँग सहकार्य गरिएको छ। एसटिसीका खाली सिलिन्डर ती प्लान्टमा पुर्याएर ग्यास भर्ने र वैकल्पिक सडकमार्फत काठमाडौं ल्याउने व्यवस्था मिलाइएको हो। आफ्नो प्लान्टका लागि छुटेका केही ग्यास बुलेटसमेत ती निजी प्लान्टतर्फ पठाइएको छ।
कर्पोरेशनका सहायक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत बज्रेश झाका अनुसार पहिलो चरणमा निजी प्लान्टमा भरिएका एसटिसी सिलिन्डर शुक्रबारसम्म काठमाडौं आइपुग्ने अपेक्षा गरिएको छ। प्राकृतिक विपद्का कारण आपूर्ति प्रणाली प्रभावित भए पनि उपभोक्तालाई ग्यास अभावको सामना गर्न नपरोस् भन्ने उद्देश्यले तत्काल वैकल्पिक प्रबन्ध गरिएको उनको भनाइ छ।
कोटा सीमित, मासिक ६० हजारसम्म सिलिन्डर खपत
एसटिसीले ग्यासको मागअनुसार आपूर्ति बढाउन भने नेपाल आयल निगमबाट प्राप्त हुने कोटा सीमित रहेको जनाएको छ। भारतीय आयल कर्पोरेशनबाट कुल तीन हजार २५ ग्यास बुलेट ल्याउने सम्झौतामध्ये साल्ट ट्रेडिङको भागमा करिब दुई प्रतिशत अर्थात् ५३ बुलेट परेको कर्पोरेशनको भनाइ छ। यही सीमितताका कारण बजारमा माग भए पनि चाहेजति एसटिसी ग्यास बिक्री गर्न नसकिएको जनाइएको छ।
कर्पोरेशनका अनुसार अहिले मासिक करिब ५५ हजारदेखि ६० हजार एसटिसी सिलिन्डर खपत भइरहेको छ। आपूर्तिमा दबाब रहेका बेला वितरणलाई व्यवस्थित बनाउन कर्पोरेशनले कुपन प्रणाली प्रयोग गरिरहेको छ। उपभोक्तालाई कुपन दिँदै गर्दा नै ग्यास प्राप्त गर्ने दिनसमेत तोकिने भएकाले सीमित आपूर्तिलाई व्यवस्थित रूपमा वितरण गर्न सहज भएको कर्पोरेशनको दाबी छ।
६ महिनालाई पुग्ने आयोडिनयुक्त नुन मौज्दात
ग्यास आपूर्तिको चुनौतीबीच कर्पोरेशनले आयोडिनयुक्त नुनको मौज्दात भने पर्याप्त रहेको जनाएको छ। भदौ १७ गतेसम्म देशभरका भण्डारणमा एक लाख २७ हजार ३६१ मेट्रिक टन नुन रहेको सहायक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत झाले जानकारी दिएका छन्।
यो परिमाण करिब ६ महिनाको माग धान्न पर्याप्त हुने कर्पोरेशनको आकलन छ। नेपालमा वार्षिक दुई लाख टनभन्दा बढी आयोडिनयुक्त नुन खपत हुने गरेको छ। गत आर्थिक वर्षमा मात्रै कर्पोरेशनले करिब दुई लाख १० हजार टन नुन बिक्री तथा वितरण गरेको जनाएको छ।
सरकारले आयोडिनयुक्त नुनको पहुँच सर्वसुलभ बनाउने नीति लिएको छ। शरीरका लागि आवश्यक सूक्ष्म पोषक तत्व आयोडिनको उपलब्धता सुनिश्चित गर्ने उद्देश्यले दुई बालबालिकाको चिन्ह भएको आयोडिनयुक्त नुन प्रयोग गर्न प्रोत्साहन गरिँदै आएको छ।
अत्यावश्यक वस्तुको आपूर्ति विशेषगरी विपद् र असहज परिस्थितिमा निरन्तर हुनुपर्ने भएकाले नुनको वितरणमा सार्वजनिक संस्थाको भूमिका कायम रहनुपर्ने पक्षमा उपभोक्तावादीहरूले आवाज उठाउँदै आएका छन्।
निजी बजारमा १३५ रुपैयाँसम्मको चिनी एसटिसीमा १०० रुपैयाँ
कर्पोरेशनले चिनीको मूल्य बढिरहेको समयमा सहुलियत दरको बिक्रीलाई पनि निरन्तरता दिएको छ। निजी बजारमा प्रतिकिलो १३५ रुपैयाँसम्ममा बिक्री भइरहेको चिनी एसटिसीले प्रतिकिलो १०० रुपैयाँमा उपलब्ध गराइरहेको जनाएको छ। कर्पोरेशनका अनुसार भदौ ९ गते मात्रै ६०० टन चिनी भित्र्याइएको थियो भने पछिल्लो अवधिमा तीन हजार टन चिनी बजारमा पठाइसकिएको छ।
चामल, दाल, गेडागुडी र तेलसहित दैनिक उपभोग्य वस्तुको बजार मूल्य बढिरहेका बेला आफूले बिक्री गर्दै आएका खाद्यवस्तुको मूल्य स्थिर राख्ने प्रयास भइरहेको कर्पोरेशनको भनाइ छ।
सहायक प्रमुख कार्यकारी अधिकृत झाका अनुसार कर्पोरेशनको भूमिका व्यापारिक नाफामा मात्रै केन्द्रित छैन। नुन, ग्यास र अन्य अत्यावश्यक उपभोग्य वस्तुको आपूर्ति सामान्य समयसँगै विपद् र असहज अवस्थामा पनि निरन्तर राख्नु संस्थाको प्रमुख जिम्मेवारी रहेको उनले बताएका छन्।
पृथ्वीराजमार्ग अवरुद्ध भएपछि आफ्नै प्लान्ट सञ्चालनमा प्रत्यक्ष समस्या पर्दासमेत निजी प्लान्टसँग सहकार्य गरेर ग्यास आपूर्ति कायम राख्ने पछिल्लो प्रयासले विपद्का बेला अत्यावश्यक वस्तुको आपूर्ति शृंखला जोगाउन वैकल्पिक संयन्त्र कति महत्वपूर्ण हुन्छ भन्ने देखाएको छ।
