ब्यारियर लेक फुट्ने जोखिम, नेपाललाई उच्च सतर्कता अपनाउन चीनको आग्रह
पछिल्लो बाढीको क्षति र मानवीय पीडाबाट प्रभावित बस्तीहरू सामान्य अवस्थामा फर्किन नपाउँदै भोटेकोसी, त्रिशूली र नारायणी नदी आसपासका क्षेत्रमा फेरि ठूलो बाढीको जोखिम रहेको चेतावनीसहित सतर्क रहन आग्रह गरिएको छ।
उपलब्ध विवरणअनुसार तिब्बतमा गएको पहिरोका कारण नदीको बहाव थुनिएर ठूलो अस्थायी ताल बनेको छ। उक्त तालमा पानीको मात्रा निरन्तर बढिरहेको र प्राकृतिक अवरोध भत्किएमा एकैपटक ठूलो परिमाणमा पानी तल्लो तटीय क्षेत्रमा आउन सक्ने जोखिम औंल्याइएको छ।
स्रोत सामग्रीमा चीनबाट नेपाललाई उच्च सतर्कता अपनाउन भनिएको उल्लेख छ। तालमा अहिले करिब २ अर्ब लिटर पानी जम्मा भएको र आगामी चार दिनमा थप करिब ३ अर्ब लिटर थपिन सक्ने दाबी गरिएको छ। यसअनुसार भदौ १६ गतेसम्म पानीको मात्रा करिब ५ अर्ब लिटर पुग्न सक्ने अनुमान प्रस्तुत गरिएको छ।
यद्यपि यी विवरण, सम्भावित समयसीमा र पानीको परिमाणबारे स्रोत सामग्रीमा कुनै औपचारिक सरकारी सूचना, वैज्ञानिक प्रतिवेदन वा सम्बन्धित निकायको प्रत्यक्ष वक्तव्य समावेश छैन। त्यसैले जोखिमसम्बन्धी यस्ता विवरणलाई सम्बन्धित आधिकारिक निकायबाट थप पुष्टि गरेर मात्रै निश्चित पूर्वानुमानका रूपमा लिनु उपयुक्त हुन्छ।
जोखिमको अर्को चिन्ता पछिल्लो बाढीले नदी प्रणालीमा थुपारेको लेदो, ढुंगा, काठ तथा अन्य सामग्री हो। फेरि ठूलो बहाव आएमा ती सामग्रीसमेत बगाएर ल्याउन सक्ने भएकाले नदी किनार र होचा भूभागमा प्रभाव बढ्न सक्ने चेतावनी दिइएको छ।
विशेषगरी रसुवाको भोटेकोसी क्षेत्रदेखि त्रिशूली हुँदै नारायणी नदी आसपासका बासिन्दालाई नदीको अवस्था हेर्न, बाढीले बगाएर ल्याएका सामान संकलन गर्न वा जोखिमयुक्त किनारमा जान नहुनेमा जोड दिइएको छ। अघिल्लो बाढीपछि घर फर्किएका परिवारलाई समेत सम्भावित जोखिमलाई हल्का रूपमा नलिन र सुरक्षित स्थानमा रहन आग्रह गरिएको छ।
अघिल्लो बाढीमा जोगिएका घर वा बस्ती फेरि आउने बहावमा पनि सुरक्षित नै हुन्छन् भन्ने सुनिश्चितता नहुने भएकाले स्थानीय प्रशासन तथा विपद् व्यवस्थापन निकायबाट जारी हुने सूचनालाई प्राथमिकताका साथ पालना गर्नु आवश्यक देखिएको छ।
स्रोत सामग्रीमा ४६९ जनाको शव फेला परेको विवरण
उपलब्ध पछिल्लो विवरणअनुसार बाढीबाट प्रभावित विभिन्न जिल्लामा गरी ४६९ जनाको शव फेला परेको उल्लेख छ।
त्यसमध्ये रसुवामा १२, धादिङमा ३३, गोरखामा ४४, नवलपरासी पूर्वमा ११०, नुवाकोटमा ३७, चितवनमा १७८, तनहुँमा २८ र नवलपरासी पश्चिममा २७ जनाको शव फेला परेको विवरण दिइएको छ।
त्यस्तै २८ प्रहरी अझै सम्पर्कविहीन रहेको उल्लेख छ।
उद्धार गरिएकाको संख्या १ हजार ५४५ पुगेको विवरण छ। तीमध्ये रसुवाबाट ६४४, नुवाकोटबाट ८९८ र धादिङबाट तीन जनाको उद्धार गरिएको जनाइएको छ।
उद्धार गरिएकामध्ये ८४ जनाको काठमाडौं उपत्यकाका विभिन्न अस्पतालमा उपचार भइरहेको तथा केही उपचारपछि घर फर्किसकेको विवरण पनि स्रोत सामग्रीमा उल्लेख छ।
अपर त्रिशूलीको सुरुङबाट ३५० जनाको उद्धार
अपर त्रिशूली जलविद्युत् आयोजनाको सुरुङमा दुई दिनदेखि फसेका ३५० जनालाई नेपाली सेनाले बुधबार साँझ सकुशल उद्धार गरेको विवरण स्रोत सामग्रीमा छ।
ठूलो संख्यामा मानिसको उद्धार भइसके पनि प्रभावित सबै क्षेत्रमा खोज तथा उद्धारको काम पूरा भइसकेको छैन। अझै उद्धार आवश्यक रहेका स्थानहरू रहेको उल्लेख गरिएको छ।
पछिल्लो विपद्ले ठूलो मानवीय क्षति पुर्याइसकेको अवस्थामा सम्भावित अर्को बाढीको चेतावनीलाई बेवास्ता नगर्न आग्रह गरिएको छ। खासगरी भोटेकोसी, त्रिशूली र नारायणीको तटीय क्षेत्र, नदी नजिकका बस्ती तथा यसअघि बाढी प्रभावित भएका स्थानका नागरिकले जोखिमयुक्त क्षेत्रमा नबस्नु र आधिकारिक सूचनाका आधारमा सुरक्षित स्थानतर्फ सर्नु अहिलेको प्राथमिकता हो।
सामाजिक सञ्जाल वा अनौपचारिक माध्यमबाट फैलिने सूचनामात्रैका आधारमा त्रसित हुनुको सट्टा स्थानीय प्रशासन, सुरक्षा निकाय तथा विपद् व्यवस्थापनसम्बन्धी आधिकारिक निकायले जारी गर्ने सूचना र निर्देशन निरन्तर पछ्याउनु आवश्यक छ।
