गणेशकी श्रीमतीलाई गृहमन्त्री गुरुङले गरे नागरिकता हस्तान्तरण
आत्मदाहको प्रयासपछि उपचारका क्रममा ज्यान गुमाएका गणेश नेपालीकी श्रीमती एकमाया नेपालीले अन्ततः नेपाली नागरिकताको प्रमाणपत्र प्राप्त गरेकी छन्। गृहमन्त्री सुधन गुरुङले जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंमै पुगेर उनलाई नागरिकता हस्तान्तरण गरेका हुन्।
नागरिकता नहुँदा एकमायाले लामो समयदेखि विभिन्न प्रशासनिक तथा आर्थिक समस्या झेल्दै आएकी थिइन्। आफ्नै नाममा बैंक खाता खोल्न नसक्नुका साथै छोरीका नाममा समेत आवश्यक खाता सञ्चालन गर्न कठिनाइ भएको परिवारले जनाएको छ। सरकारी तथा गैरसरकारी निकायबाट उपलब्ध हुन सक्ने राहत, सामाजिक सुरक्षा र अन्य सहयोग लिन पनि नागरिकताको अभाव बाधक बनेको थियो।
गणेशको निधनपछि परिवारको आर्थिक तथा सामाजिक सुरक्षाको विषय उठिरहेका बेला एकमायालाई नागरिकता प्रदान गरिएको हो। परिवारका आधारभूत कागजी प्रक्रिया नै पूरा नभएको तथ्य बाहिरिएपछि सम्बन्धित निकायले नागरिकता उपलब्ध गराउने प्रक्रिया अघि बढाएका थिए।
जिल्ला प्रशासन कार्यालय काठमाडौंमा आयोजित संक्षिप्त कार्यक्रममा गृहमन्त्री गुरुङले एकमायालाई नागरिकताको प्रमाणपत्र हस्तान्तरण गरे। नागरिकता पाएसँगै अब उनलाई आफ्नै नाममा बैंक खाता खोल्न, सरकारी सेवा तथा राहतका कार्यक्रममा सहभागी हुन र कानुनी तथा प्रशासनिक काम अगाडि बढाउन सहज हुने अपेक्षा गरिएको छ।
गणेश नेपालीको मृत्युपछि सरकार र परिवारबीच भएको नौ बुँदे सहमतिमा मृतककी श्रीमतीलाई योग्यता र क्षमताका आधारमा रोजगारी उपलब्ध गराउने, छोरीको उच्च शिक्षासम्मको खर्च काठमाडौं महानगरपालिकाले व्यहोर्ने तथा आश्रित परिवारलाई राहत उपलब्ध गराउने विषय समेटिएको छ।
तर ती सहमति कार्यान्वयनका लागि पनि नागरिकता, बैंक खाता र परिवारको पहिचान खुल्ने अन्य सरकारी कागजात आवश्यक पर्छन्। नागरिकता प्राप्त भएसँगै एकमायाका नाममा आउने राहत रकम व्यवस्थापन, सम्भावित रोजगारीको प्रक्रिया र अन्य सरकारी सहयोग प्राप्त गर्ने बाटो खुल्ने भएको छ।
यसअघि नागरिकता नहुँदा सहयोग गर्न चाहने व्यक्ति तथा संस्थाले समेत औपचारिक माध्यमबाट रकम उपलब्ध गराउन कठिनाइ भएको परिवारको भनाइ छ। बैंक खाता नहुँदा आर्थिक सहयोग संकलन तथा पारदर्शी रूपमा व्यवस्थापन गर्न समस्या देखिएको थियो।
मुगुको सोरु गाउँपालिका–६, जमलधारा स्थायी घर भएका गणेश नेपाली पछिल्लो समय भक्तपुरको कमलविनायकमा बस्दै आएका थिए। आत्मदाहको प्रयासपछि गम्भीर घाइते भएका उनको उपचारका क्रममा वीर अस्पतालमा निधन भएको थियो।
उनको निधनपछि परिवारले घटनाको निष्पक्ष छानबिन, दोषीमाथि कारबाही, राहत तथा परिवारको दीर्घकालीन व्यवस्थापनको माग उठाएको थियो। सरकारसँग नौ बुँदे सहमति भएपछि परिवार शव बुझेर अन्तिम संस्कार गर्न तयार भएको थियो।
सहमतिमा पूर्वन्यायाधीशको नेतृत्वमा स्वतन्त्र छानबिन समिति गठन गर्ने, घटनास्थलमा अग्रभागमा खटिएका महानगर प्रहरीलाई तत्काल निलम्बनका लागि पत्राचार गर्ने, परिवारलाई राहत उपलब्ध गराउने तथा मृतककी श्रीमती र छोरीको भविष्य सुरक्षित गर्ने विषय उल्लेख छन्।
एकमायालाई नागरिकता हस्तान्तरण गरिएसँगै सरकार र परिवारबीच भएको सहमति कार्यान्वयनतर्फ प्रारम्भिक प्रशासनिक कदम चालिएको देखिएको छ। यद्यपि परिवारलाई उपलब्ध गराइने राहत रकम, रोजगारी र अन्य दीर्घकालीन सहयोगको व्यावहारिक कार्यान्वयन भने हुन बाँकी छ।
