गरिमा हत्या प्रकरणमा आरोपी नाबालकको भिडियो लिक, छानबिन सुरु
गरिमा चौधरी हत्या प्रकरणमा प्रहरी नियन्त्रणमा रहेका एक नाबालकसँग अस्पतालभित्र गरिएको परामर्शको भिडियो सामाजिक सञ्जालमा सार्वजनिक भएपछि घटनाको अनुसन्धानसँगै संवेदनशील विवरणको गोपनीयतामाथि गम्भीर प्रश्न उठेको छ।
कलैया अस्पतालको लैङ्गिक हिंसासम्बन्धी एकद्वार सङ्कट व्यवस्थापन केन्द्र (ओसीएमसी) मा खिचिएको भनिएको उक्त भिडियो आइतबार साँझदेखि सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको हो। भिडियो कसले र कसरी बाहिर ल्यायो भन्नेबारे प्रहरी र अस्पताल दुवैले छुट्टाछुट्टै छानबिन थालेका छन्।
भिडियोमा हातमा हत्कडी लगाइएका नाबालकसँग घटनाबारे प्रश्नोत्तर भइरहेको देखिन्छ। सो क्रममा उनले बालिकामाथि भएको अपराधमा आफू मात्र नभई अर्को व्यक्ति पनि संलग्न रहेको दाबी गरेका छन्। उनले ‘प्रदीप खड्का’ नाम गरेका व्यक्तिको नाम लिएका छन्। तर नाबालकले भिडियोमा गरेको दाबीको स्वतन्त्र पुष्टि भइसकेको छैन र प्रहरीले पनि उक्त व्यक्तिको संलग्नताबारे औपचारिक विवरण सार्वजनिक गरेको छैन।
यसअघि प्रहरीसमक्ष नाबालकले घटना आफू एक्लैले गरेको बताएको विवरण सार्वजनिक भएको थियो। अस्पतालमा भएको कुराकानीमा उनले फरक विवरण दिएपछि अनुसन्धानको अर्को पाटोबारे समेत चासो बढेको छ।
तर यो प्रकरणको अर्को गम्भीर प्रश्न भिडियोभित्र भनिएका कुरा मात्र होइनन्—प्रहरी नियन्त्रणमा रहेका नाबालकसँग स्वास्थ्य संस्था र ओसीएमसीजस्तो सीमित पहुँच भएको कक्षमा गरिएको संवेदनशील कुराकानी सामाजिक सञ्जालसम्म कसरी पुग्यो भन्ने हो।
ओसीएमसीमा लैङ्गिक हिंसासँग सम्बन्धित घटनाका पीडित तथा आरोपितलाई स्वास्थ्य परीक्षण, मानसिक अवस्थाको मूल्याङ्कन र मनोसामाजिक परामर्शका लागि लगिने गरिन्छ। त्यहाँ हुने विवरण स्वभावतः संवेदनशील हुन्छन्। अझ प्रहरी अनुसन्धान चलिरहेकै अवस्थामा नाबालकसँग गरिएको कुराकानी सार्वजनिक हुँदा उसको गोपनीयता, अनुसन्धानको निष्पक्षता र प्रमाण व्यवस्थापनमाथि असर पर्न सक्ने चिन्ता देखिएको छ।
सार्वजनिक भिडियोमा प्रहरी कर्मचारी र अस्पतालका कर्मचारीसमेत देखिन्छन्। एकभन्दा बढी व्यक्तिले मोबाइलबाट भिडियो खिचिरहेको दृश्य पनि देखिन्छ। ओसीएमसी कक्षमा प्रहरी र सम्बन्धित स्वास्थ्यकर्मीबाहेक अरूलाई सहज प्रवेश नहुने भएकाले भिडियोको स्रोत पहिचान गर्न संस्थागत रूपमै अनुसन्धान गर्नुपर्ने अवस्था बनेको छ।
बाराका प्रहरी उपरीक्षक नरेन्द्र कुँवरले भिडियो सार्वजनिक भएको विषय प्रहरीको जानकारीमा आएको र यसको स्रोतबारे बुझ्ने काम भइरहेको बताएका छन्।
‘भिडियो कलैया अस्पतालको जस्तो देखिन्छ, हामी बुझ्दै छौँ,’ कुँवरले भनेका छन्। कसले भिडियो सार्वजनिक गर्यो भन्ने विषयमा अनुसन्धान भइरहेको उनको भनाइ छ।
कलैया अस्पतालले पनि आन्तरिक छानबिन सुरु गरेको छ। अस्पतालका मेडिकल सुपरिटेन्डेन्ट डा. राहुल मण्डलका अनुसार घटनाबारे अस्पतालभित्र आकस्मिक बैठक बोलाइएको छ र प्रहरीसँग समन्वय भइरहेको छ।
अस्पतालतर्फबाट कमजोरी भएको देखिए अनुसन्धानमा आवश्यक सहयोग गर्ने उनले बताएका छन्।
सार्वजनिक भिडियोमा नाबालकसँग घटनाको विवरण सोधिएको छ। कुराकानीका क्रममा खाना खुवाउने प्रसंगसमेत आएको सुनिन्छ। प्रश्न गर्ने व्यक्तिको अनुहार भने स्पष्ट देखिँदैन। स्रोत विवरणअनुसार ती व्यक्ति प्रहरी नभई अस्पतालतर्फका स्वास्थ्यकर्मी भएको बताइएको छ र नाबालकको मानसिक अवस्थासम्बन्धी मूल्याङ्कनका क्रममा कुराकानी गरिएको थियो।
तर यस्तो संवाद अनुसन्धानका लागि लिइएको बयान हो वा स्वास्थ्य तथा मनोसामाजिक मूल्याङ्कनको हिस्सा मात्र हो भन्ने विषय पनि महत्वपूर्ण बनेको छ। चिकित्सकीय वा मनोसामाजिक परामर्शका क्रममा व्यक्त भएका कुरा र प्रहरीसमक्ष कानुनी प्रक्रियाअनुसार दिइने बयानको प्रकृति एउटै हुँदैन। त्यसैले सामाजिक सञ्जालमा फैलिएको भिडियोको आधारमा कसैलाई दोषी ठहर गर्ने वा नयाँ व्यक्तिको संलग्नता निष्कर्षमा पुर्याउने अवस्था छैन।
गरिमाको शव फेला परेकै दिन प्रहरीले घटनामा संलग्नताको आशंकामा उक्त नाबालकलाई नियन्त्रणमा लिएको थियो। प्रारम्भिक सोधपुछपछि स्वास्थ्य परीक्षणका लागि उनलाई कलैया लगिएको थियो। घटनासम्बन्धी अनुसन्धानमा प्रोग्रेस चौधरीसहित उनका परिवारका केही सदस्य पनि प्रहरी नियन्त्रणमा रहेको विवरण छ।
नाबालकले भिडियोमा उल्लेख गरेको ‘प्रदीप खड्का’बारे भने प्रहरीले यसअघि सार्वजनिक रूपमा कुनै विवरण दिएको थिएन। भिडियो बाहिरिएसँगै उक्त नाम चर्चामा आए पनि आरोपको पुष्टि अनुसन्धानबाट हुन बाँकी छ।
बालिकाको हत्या जस्तो गम्भीर घटनामा अनुसन्धानको प्रत्येक चरण संवेदनशील हुन्छ। त्यसमाथि आरोपित स्वयं नाबालक भएको अवस्थामा उसको पहिचान र परामर्शसँग जोडिएका विवरणको गोपनीयता अझै महत्वपूर्ण हुन्छ। अनुसन्धान पूरा नहुँदै यस्ता सामग्री सार्वजनिक हुँदा जनमत प्रभावित हुने, अपुष्ट आरोप फैलिने र अनुसन्धान प्रक्रियामाथि अनावश्यक दबाब सिर्जना हुने जोखिम रहन्छ।
अब प्रहरी र कलैया अस्पतालमाथि दुईवटा जिम्मेवारी एकसाथ आएको छ—गरिमा हत्या प्रकरणको निष्पक्ष अनुसन्धान अघि बढाउने र गोप्य तथा संवेदनशील भिडियो संस्थागत घेराभित्रबाट कसरी बाहिरियो भन्ने तथ्य पत्ता लगाउने।
भिडियो सार्वजनिक गर्ने व्यक्तिको पहिचान र त्यसमा संलग्न कर्मचारीबारे छानबिनपछि मात्रै जिम्मेवारीको दायरा स्पष्ट हुने देखिन्छ।
