११ दिनमै खुल्यो कृष्णभीरको बाटो
रसुवाको बाढीपछि काठमाडौं उपत्यकामा LPG ग्यासको हाहाकार मच्चाउन निकै ठूलो भूमिका खेलेको धादिङस्थित कृष्णभीरको बाटो अन्ततः अस्थायी रूपमा सञ्चालनमा आएको छ।
भोटेकोसीमा आएको बाढीले कृष्णभीरमा नामोनिसान नै मेटिने गरी रोड बगाएर लगेपछि काठमाडौं र तराई जोड्ने पृथ्वी राजमार्ग पूर्ण रूपमा ठप्प भएको थियो।
यही बाटो बिग्रिएपछि भारतबाट आउने ठूला-ठूला ग्यास बुलेट काठमाडौं आउन नसकेपछि पहिलेदेखि नै भएको ग्यासको हाहाकार झनै तीव्र गतिमा बढेको थियो। जसले गर्दा गौरीकुमारी यादवले उद्योगमन्त्रीबाट राजीनामा समेत दिनुपर्यो।
कृष्णभीरको बाटो खुलेसँगै ग्यास आपूर्ति सहज हुने आशा
खैर, नजिकै आइरहेका चाडपर्वहरूलाई समेत मध्यनजर गर्दै, लगभग ११ दिनभित्रै सडक विभागले अस्थायी रूपमा यो बाटो खुलाउन सफल भएको छ।
हालका लागि अस्थायी बाटो खुले पनि यो दीर्घकालीन रूपमा चलाउन निकै गाह्रो देखिन्छ। किनकि कृष्णभीर निकै कमजोर स्थान हो।
२६ वर्षदेखि कृष्णभीर र पहिरोको पुरानो सम्बन्ध
यसको इतिहास हेर्ने हो भने, कृष्णभीर र पहिरोको नाता झन्डै २६ वर्ष पुरानो छ। वि.सं. २०५६/५७ सालतिर यो ठाउँ नेपालकै सबैभन्दा डरलाग्दो पहिरो जाने ठाउँ थियो।
त्यतिबेला सामान्य पानी पर्दा पनि हप्तौँसम्म यो बाटो बन्द हुन्थ्यो र काठमाडौं पूरै ठप्प हुन्थ्यो। सामान बोकेका ट्रकहरू र मानिसहरू दिनौँसम्म बाटोमै अलपत्र पर्थे।
पछि वि.सं. २०६० सालतिर नेपाली इन्जिनियरहरूले एउटा उपाय निकाले– बायो-इन्जिनियरिङ।
पहाडको भित्तामा अम्रिसो, बाँस र बाबियो जस्ता बोटबिरुवा रोपेर, भित्री पानी निकाल्ने नाला बनाएर र पर्खाल उठाएर यो पहिरोलाई झन्डै २० वर्षसम्म रोकेर राखियो।
यो सफलता हेर्न विदेशबाट समेत इन्जिनियरहरू आउँथे। तर, यो वर्षको ऐतिहासिक बाढीले त्यो २० वर्ष पुरानो मेहनतलाई एकै झट्कामा बगाइदियो।
किन कमजोर छ कृष्णभीर र के हुन सक्छ दीर्घकालीन समाधान?
अब कुरा गरौँ, आखिर यो ठाउँ किन यति धेरै कमजोर छ त?
भूगर्भविद्हरूका अनुसार यहाँको पहाडको माटो र ढुङ्गाको बनावट नै एकदम खुकुलो छ। पहाड एकदम भिरालो छ र यसले पानी धेरै सोस्छ।
पानी पर्नेबित्तिकै यहाँको माटो हिलो बनेर बग्न थाल्छ। त्यसमाथि, तल बग्ने त्रिशूली नदीले चौबीसै घण्टा यो पहाडको फेदलाई काटिरहने हुँदा सडकको जग नै सधैँ जोखिममा हुन्छ।
अहिले काठमाडौं आउने गाडी रोकिनु हुँदैन भनेर सडक विभागले भित्ता काटेर ट्र्याक त निकाल्यो, तर विज्ञहरूका अनुसार यसले नयाँ खतरा बढाएको छ।
खुकुलो पहाडको तलतिर काट्दा माथिको भागलाई धान्ने सपोर्ट कमजोर हुन्छ। अब अलिकति पानी पर्दा वा गाडी गुड्दा हुने कम्पनले माथिको बाँकी पहाड पनि खसेर फेरि ठूलो पहिरो आउने डर छ।
त्यसैले भूगर्भविद् र इन्जिनियरहरूले चेतावनी दिँदै भनेका छन्— “अहिले हतारमा खोलिएको बाटो केही दिनका लागि मात्रै हो।” अब यो बाटोलाई सधैँका लागि सुरक्षित राख्ने हो भने यहाँ भित्ता खन्ने काम बन्द गर्नुपर्छ।
दीर्घकालीन समाधानका लागि कि त यो भिरलाई पूरै छल्ने गरी त्रिशूली नदीमाथि पुल (Flyover) बनाउनुपर्छ, कि त यहाँ सुरुङ मार्ग (Tunnel) बनाउन सरकारले तत्कालै काम थाल्नुपर्ने देखिन्छ।
