राष्ट्रिय स्वतन्त्र पार्टी (रास्वपा) कोशी प्रदेश अधिवेशन सम्पन्न भएसँगै पार्टीभित्रको आन्तरिक प्रतिस्पर्धा र असन्तुष्टिका विषयहरू सार्वजनिक रूपमा चर्चामा आउन थालेका छन्। प्रदेश सभापति पदको निर्वाचनमा पराजित भएका शरिन तामाङले अधिवेशन प्रक्रियामाथि प्रश्न उठाउँदै सक्रिय राजनीतिबाट अलग हुने घोषणा गरेका छन्।
कोशी प्रदेश सभापतिको निर्वाचनमा शरिन तामाङसहित चार प्रतिस्पर्धीलाई पछि पार्दै चन्द्र राई विजयी भएका छन्। निर्वाचन परिणाम सार्वजनिक भएपछि तामाङले सामाजिक सञ्जालमार्फत केही सामग्री सार्वजनिक गर्दै अधिवेशनमा अनियमितता भएको दाबी गरेका छन्। साथै उनले अब सक्रिय राजनीतिमा नरहने घोषणा पनि गरेका छन्।
पूर्वी नेपालमा रास्वपाको प्रारम्भिक संगठन निर्माणमा सक्रिय रहेका तामाङलाई पार्टीका पुराना कार्यकर्तामध्ये एक मानिन्छ। पार्टी स्थापना भएको सुरुवाती चरणमा पूर्वका विभिन्न जिल्लामा संगठन विस्तार गर्ने अभियानमा उनी निरन्तर सक्रिय रहेको कार्यकर्ताहरू बताउँछन्।
रास्वपा स्थापना भएको प्रारम्भिक समयमा पार्टी नेतृत्व विभिन्न विवादमा तानिएको थियो। त्यही अवधिमा कांग्रेस, एमाले र माओवादीजस्ता स्थापित दलहरूको बलियो उपस्थिति तथा पूर्वी नेपालमा स्वतन्त्र राजनीतिज्ञ हर्क साम्पाङको प्रभावका बीच संगठन विस्तार गर्नु चुनौतीपूर्ण रहेको पुराना कार्यकर्ताहरूको भनाइ छ।
पार्टीसँग आबद्ध केही नेताहरूका अनुसार तामाङले सीमित आर्थिक स्रोतका बाबजुद विभिन्न व्यक्तिगत प्रयासमार्फत संगठन निर्माणमा समय र श्रम खर्च गरेका थिए। उनी पूर्वी नेपालमा पार्टीको सञ्जाल विस्तार गर्ने अभियानमा सुरुदेखि नै सक्रिय रहेको बताइन्छ।
तर पछिल्लो अधिवेशनसँगै पार्टीभित्र देखिएको शक्ति सन्तुलनको बहसले नयाँ मोड लिएको छ। पार्टीका विभिन्न तहमा नेतृत्व चयन भइरहेका बेला कतिपय जिल्लाहरूमा विवाद, असन्तुष्टि र प्रतिस्पर्धा देखिएको कार्यकर्ताहरू बताउँछन्। केही जिल्लामा अधिवेशन प्रक्रिया स्थगित गर्नुपरेको अवस्था समेत सिर्जना भएको छ।
रास्वपाको देशव्यापी अधिवेशन चलिरहेका बेला विभिन्न जिल्लामा नेतृत्व चयनलाई लिएर फरक–फरक समूहबीच प्रतिस्पर्धा भइरहेको चर्चा पार्टीभित्रै सुनिन थालेको छ। विशेष गरी काठमाडौं महानगरका मेयर बालेन्द्र शाह (बालेन) र पार्टी सभापति रवि लामिछाने निकट समूहबीच प्रभाव विस्तारको प्रयास भइरहेको दाबी केही नेताहरूले गरेका छन्। यद्यपि यस विषयमा पार्टी नेतृत्वले औपचारिक रूपमा कुनै धारणा सार्वजनिक गरेको छैन।
पछिल्ला तीन वर्षमा रास्वपाले देशका अधिकांश जिल्लामा संगठन विस्तार गरिसकेको छ। प्रारम्भिक चरणमा पार्टी निर्माणमा सक्रिय रहेका कार्यकर्ताहरू र पछिल्लो समय पार्टी प्रवेश गरेका नेताहरूबीच नेतृत्वको प्रतिस्पर्धा देखिन थालेको कतिपय कार्यकर्ताहरूको भनाइ छ।
पार्टीका केही पुराना कार्यकर्ताहरूले जेन–जी आन्दोलनपछि रास्वपामा नयाँ लहरसँगै विभिन्न दलबाट आएका नेताहरूको प्रवेश बढेको बताएका छन्। उनीहरूका अनुसार केही जिल्लामा सुरुदेखि संगठन निर्माणमा सक्रिय व्यक्तिहरू नेतृत्वबाट पछि परेको अनुभूति गरिरहेका छन्।
यता बालेन शाह निकट मानिएका तथा हाल पार्टी महामन्त्री रहेका भूपदेव शाह विभिन्न जिल्लाको संगठन निर्माण तथा अधिवेशन व्यवस्थापनमा सक्रिय देखिएका छन्। पार्टीभित्र नयाँ र पुराना समूहबीचको सन्तुलन कसरी कायम गर्ने भन्ने विषय अहिले नेतृत्वका लागि चुनौतीपूर्ण बनेको कतिपय नेताहरू बताउँछन्।
राजनीतिक विश्लेषकहरूका अनुसार कुनै पनि दल विस्तारको चरणमा प्रवेश गरेपछि नेतृत्व र प्रभावको प्रतिस्पर्धा स्वाभाविक रूपमा देखिने गर्छ। संगठन विस्तारसँगै विभिन्न समूहको प्रभाव बढ्ने र नेतृत्वका लागि प्रतिस्पर्धा तीव्र हुने अवस्था नेपाली राजनीतिक दलहरूमा नयाँ विषय होइन।
रास्वपामा देखिएको पछिल्लो विवादले पनि पार्टीको आन्तरिक व्यवस्थापन, संगठनात्मक एकता र नेतृत्वबीचको समन्वयलाई आगामी दिनमा परीक्षा लिन सक्ने देखिन्छ। विशेषगरी अधिवेशनपछि सार्वजनिक रूपमा उठाइएका प्रश्न र असन्तुष्टिलाई पार्टी नेतृत्वले कसरी सम्बोधन गर्छ भन्ने विषयलाई चासोका साथ हेरिएको छ।
कोशी प्रदेश अधिवेशनपछि शरिन तामाङले सार्वजनिक रूपमा उठाएका आरोपहरूको स्वतन्त्र पुष्टि भने हुन बाँकी छ। पार्टी नेतृत्वले पनि यस विषयमा विस्तृत प्रतिक्रिया सार्वजनिक गरेको छैन।
यद्यपि अधिवेशनपछि देखिएको असन्तुष्टि र नेतृत्व चयनको प्रतिस्पर्धाले रास्वपाभित्रको आन्तरिक राजनीतिक समीकरणबारे नयाँ बहस सुरु गराएको छ। आगामी दिनमा पार्टीले यी विषयलाई कसरी व्यवस्थापन गर्छ भन्ने कुराले संगठनको भविष्यलाई समेत प्रभावित पार्न सक्ने राजनीतिक वृत्तमा चर्चा भइरहेको छ।
